Truyền thống
Ba giai đoạn
Từ ngày 23 tháng Chạp, mỗi nhà người Huế dọn dẹp sạch sẽ từ trong ra ngoài, quét vôi lại tường, lau bóng bàn thờ – xua điều cũ, đón điều mới vào nhà.
Lễ tiễn Táo Quân về chầu Trời được chuẩn bị trang trọng với đầy đủ lễ vật: cá chép (phóng sinh), hương, hoa, trầu cau và mâm cỗ cúng theo đúng phong tục Huế.
Một trong những phong tục đẹp nhất của Tết Huế: cả gia đình quây quần gói bánh tét từ chiều 28-29 Tết. Bánh tét Huế nổi tiếng với nhân thập cẩm – tôm, thịt, đậu xanh, trứng muối.
Chợ Đông Ba và các chợ hoa dọc sông Hương tấp nập người mua sắm: mai vàng, cúc vạn thọ, quất, dưa kiệu và hàng trăm đặc sản Tết Huế.
Chiều 30 Tết, mâm cỗ tất niên được chuẩn bị trang trọng để mời tổ tiên về ăn Tết cùng gia đình. Đây là bữa cơm ý nghĩa nhất năm.
Đúng nửa đêm, cả nhà mặc áo dài, thắp hương cúng giao thừa ngoài trời (cúng thiên địa) và trong nhà (cúng gia tiên). Bài cúng giao thừa ở Huế mang âm hưởng cung đình, trang trọng hơn nhiều nơi.
Sáng Mồng Một, người Huế chú trọng việc ai xông đất nhà mình – phải là người hợp tuổi, thường được mời trước. Sau đó cả nhà đi chùa hái lộc đầu xuân.
Con cháu mặc áo dài chỉnh tề, vái lạy và chúc Tết ông bà cha mẹ bằng những lời chúc trang trọng. Lì xì đỏ trao kèm lời chúc là hình ảnh đẹp nhất sáng đầu năm ở Huế.
Chùa Thiên Mụ, các đình làng và nhà thờ họ tộc là điểm đến không thể thiếu. Người Huế đi lễ chùa đầu năm với tâm thế thành kính và trang phục áo dài truyền thống.
Lễ tiễn tổ tiên sau kỳ Tết – gia đình thắp hương, đốt vàng mã và làm mâm cúng đầy đủ. Đây là nghi thức đánh dấu kết thúc những ngày Tết chính thức.
Từ Mồng 4 Tết trở đi, Huế rộn ràng với Festival Xuân, lễ hội dân gian tại Kinh thành, hội vật, đua thuyền trên sông Hương và các trò chơi dân gian truyền thống.
Người Huế có tục khai bút đầu xuân – viết những chữ đầu tiên của năm mới với nét chữ trân trọng, thể hiện sự coi trọng việc học hành và tri thức.
Suốt 15 ngày đầu năm, người Huế duy trì tục đi thăm nhau – mang theo trái cây, bánh mứt và những lời chúc chân thành. Tình làng nghĩa xóm được vun đắp qua những chuyến thăm hỏi đầu năm.
Điểm đặc trưng riêng
Cúng cơm tổ tiên hàng ngày trong dịp Tết: Khác nhiều nơi chỉ cúng ngày Tất niên và Giao thừa, gia đình người Huế cúng cơm cho tổ tiên mỗi bữa trong suốt 3 ngày Tết – thể hiện lòng hiếu thảo và sự coi trọng người đã khuất.
Lễ tế gia tiên tại nhà thờ họ: Nhiều dòng họ lớn ở Huế vẫn duy trì tục tế tổ tại nhà thờ họ (từ đường) vào sáng Mồng Một, với bài khấn Hán-Nôm được truyền qua nhiều thế hệ.
Áo dài trong 3 ngày Tết: Người Huế – đặc biệt là phụ nữ – duy trì truyền thống mặc áo dài suốt 3 ngày Tết khi ra đường hoặc tiếp khách, điều hiếm thấy ở các đô thị lớn khác.